HOME CUBRA

INHOUD AUTEURS

Brabant Cultureel • Brabant Literair

Tijdschrift voor kunst, cultuur en literatuur

64ste Jaargang - nummer 1 - februari 2015

 
HOME BC / BL Contact / Reageren Archief Brabant Cultureel Archief Brabant Literair
 
 

www.mariekevromans.nl

www.youtube.com/watch?v=T-LOYmc3wl0  

 

©Brabant Cultureel – februari 2015

Sneeuwklokjes in Azerbeidzjan

 

Marieke Vromans combineert haar opleiding als landschapsarchitect met een scholing in de grafische vormgeving en de beeldende kunsten. Zij werkt graag in de openbare ruimte en met vormen uit de natuur.

 

door Muriel Boll

 

Sneeuwklokjes in april, in het warme, woestijnachtige Azerbeidzjan. Niet nederig en laag zoals we sneeuwklokjes kennen, maar meters hoog. Op hol geslagen natuur? Nee, het gaat hier om een project van Marieke Vromans uit Tilburg. Vromans werd door een bloemenexportbedrijf uit Aalsmeer gevraagd of zij ideeën had voor het jaarlijkse Flowerfestival in Bakoe in Azerbeidzjan. Het bedrijf levert daar bloemen voor en wilde graag iets extra’s. Een bijzondere opdracht. Bijzonder genoeg voor een gesprek met de kunstenares, die niet alleen een vijfjarige opleiding landschapsarchitectuur in Velp deed, maar daarna ook nog eens de opleiding Grafische Vormgeving aan de Academie in Utrecht voltooide. Tussen die twee opleidingen door reisde Vromans een half jaar door Afrika. Dat kan allemaal als je op je zeventiende van de middelbare school komt.

 

 

Marieke Vromans met de Paulownia-maquette. foto Joep Eijkens

 

 

Paulowniaboom

Eerder ontwierp Vromans ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van een groenvoorzieningsbedrijf al een metershoge lichtmast in de vorm van een Paulowniaboom. Als die boom bloeit, verschijnen er trossen lila-roze bloemen die naar viooltjes ruiken aan verder kale takken. In de Paulowniaboom van Vromans, eigenlijk is het meer een mooi gevormde tak, geven de bloemharten licht. Aanvankelijk had die boom elegant neerhangende takken, maar voor een aandachttrekker die ook als reclame moet dienen, was een treurvorm minder gewenst. Nu groeit de boom fier omhoog.

 

 

De maquette voor de sneeuwklokken. foto Joep Eijkens

 

Vromans: ‘Ik had dus al ervaring met het maken van zeer grote bloemen, maar het was niet die Paulownia die het Aalsmeerse bedrijf op het idee bracht mij te vragen voor Azerbeidzjan. Die boom hadden ze niet gezien, maar ze hadden op internet een foto gevonden van een enorme haverhalm die ik heb gemaakt. Naar aanleiding daarvan kwam de vraag of ik iets wilde bedenken om acht bloemperken van vijf bij vijf meter meer bijzonder te maken. Die perken worden aangelegd ter gelegenheid van een Azerbeidzjaanse feestdag, de geboortedag van de vorige president. Hoe het precies zit, weet ik niet. Het Aalsmeerse bedrijf levert de bloemen, dat weet ik wel. Voor die bloementuintjes bedacht ik reuzensneeuwklokken die in het midden van elk tuintje oprijzen. In de bloemkelken komt verlichting en dat zal ’s avonds een mooi beeld opleveren. Het plein is dan wel gesloten, maar buiten de hekken, van een afstand kun je het ook prachtig zien.’

 

 

Een werktekening van Peter Bosman voor de sneeuwklokken. foto Joep Eijkens

 

 

Handwerk

Vromans laat me de maquette zien die ze voor haar sneeuwklokjesontwerp heeft gemaakt. Die geeft een goed idee van het sneeuwklokkenbos: hoge, schemerig verlichte bloemen op ranke stengels (je ziet ze bijna wiegen), steeds vijf bij elkaar op een grondstuk van vijf bij vijf meter.

Al met al moet Vromans veertig bloemen en stengels maken, en honderdtwintig bladeren. Veel handwerk. Er moet geschuurd worden, gebogen en geplakt, elk blad en elke bloem moet net weer even anders zijn. Op de werktekening zie je hoe ze ontworpen zijn. Het elektriek en ander ingewikkelds komt onder de grond. De stengels worden van gewalst staal gemaakt, de knopen daarin van gedraaid hout; de bloemkelken worden van glasvezel, waarop een afwerkvlies komt, omdat Vromans een melkachtig effect wil. Ook werkt ze met acrylic one, een watergedragen harssysteem dat geschikt is om gebruikt te worden in openbare ruimtes.

In haar eentje zou Vromans deze opdracht niet aankunnen, dat is teveel werk om in april klaar te hebben. Ze is dan ook blij dat ze Peter Bosman heeft leren kennen, via het zeilen. Bosman is decorbouwer. Niet zomaar een decorbouwer, nee, hij heeft bijvoorbeeld delen van de decors gemaakt voor de musical Soldaat van Oranje. En hij ontwierp voor shows en beurzen van Marlies Dekkers, voor museumtentoonstellingen, voor de Holiday on Ice-show. En voor Wim T. Schippers maakte hij een enorme drol.

‘Ja, mijn mond viel ook open toen ik dat allemaal hoorde. Hij heeft ook gebouwd voor Damian Hirst. Hij is een creatieve duizendpoot. Voor de Holiday on Ice-show had hij motortjes nodig en bedacht toen dat hij daarvoor de ruitenwissermotortjes van de Volkswagen Kever wel kon gebruiken. Die auto vind je overal op de wereld. Overal waar de show gebracht wordt, kunnen de motortjes dus gemakkelijk worden geleverd.’

 

 

X-ray suitcase stormlamp. Je hoeft de delen alleen uit het MDF te drukken en in elkaar te zetten. Ontwerp: Bosman & Vromans.

foto Marieke Vromans

 

 

Stormlamp

Bosman werkt in Gouda in een oude kazerne: ‘Daar hebben we ook ruimte genoeg voor die grote bloemen.’ Vromans zit zelf ook goed wat ruimte betreft: zij heeft de beschikking over de leegstaande leerlooierij van haar vader in Loon op Zand. Daar maakt ze onder andere schoenklompen met leren kappen, die ze bedrukt met plattegronden van elk gewenst stukje van de aarde (BC_BL_201307).

Behalve aan deze grote projecten werkt het tweetal graag aan kleinere producten. Vromans: ‘Daar worden we blij van. We proberen nieuwe technieken te bedenken voor bekende dingen die al lang bestaan. Iets bekends in een nieuw jasje, daar komt het op neer. Kijk, we zijn nu bezig met dit stormlampje.’ Zij laat me een bedrukt stuk MDF zien. Het heeft de vorm van een koffertje, en je kijkt als het ware in dat koffertje, alsof het door een controleapparaat wordt gehaald. Je ziet dus de contouren van de spullen die erin zitten. In dit geval is dat de bekende ouderwetse stormlamp – je bent zeiler of je bent het niet. Die lamp is in platte afbeeldingen in het MDF gelaserd. Door het laseren hebben de vormen aangenaam bruine contouren gekregen. ‘Je kunt die vormen uit het platte vlak duwen, in elkaar zetten en dan heb je een lampje. Alles wat je nodig hebt zit erbij: het lampje, het snoer in gekleurd textiel of scheepstouw. Een sfeerlampje.’

Nu het ontwerpen gedaan is, moeten Bosman & Vromans nog nadenken over de prijs. En over hoe je zoiets ‘in de markt zet’.

 

 

Marieke Vromans met haar Klavervier in de voortuin van haar woning in de Tilburgse wijk Jeruzalem. De sneeuwklokken voor Azerbeidzjan worden nog veel groter.

foto Joep Eijkens

 

 

Havervelden

Terug naar de grote planten. Toen ik bij Marieke Vromans aankwam zag ik in haar voortuin een enorme klavervier. En ergens in Tilburg is die haverplant van zeven meter hoog te bewonderen. Die staat op een plek die vanouds als landbouwgrond is gebruikt, voornamelijk als haverveld.

‘Haver was een van de eerste gewassen die daar verbouwd werden. De havervelden lagen tussen de herdgangen, zo heten in Midden- en Oost-Brabant de buurtschappen die bij een dorp horen, met in het midden een driehoekig veld waar iedereen zijn vee – herde betekent kudde – kon weiden,’ legt Vromans uit. ‘Het begrip stamt uit de middeleeuwen en een herdgang was ook een bestuurlijke eenheid. Zo’n plek, ‘plaats’ of ook wel Kempische driehoek, is begin eenentwintigste eeuw nog steeds te herkennen in diverse pleinen hier in Tilburg: de Heuvel, het Korvelplein, de Schans.’

‘Eén zo’n oude plek is nu een braakliggend terrein. Buurtbewoners wilden die plek een tijdelijke invulling geven, want zij wilden niet dat het een parkeerplaats zou worden, of een hangplek. Een aantal van hen heeft zich ingespannen om het terrein open te stellen en zo werd de plek een landmark voor de buurt.’ En daar staat dus die reuzenhoge haverhalm. Er zitten bewegingssensoren in die ervoor zorgen dat de lichtintensiteit wisselt. De lampjes schijnen nu eens feller, dan weer zachter en dat geeft de illusie van beweging in de wind. Daarvoor zit er een programmaatje in dat gemaakt is door een student elektrotechniek. Die jongen woont daar om de hoek. Hij is heel enthousiast en houdt de bloem in de gaten.

‘Dat doen meer buurtbewoners, ze hebben me bijvoorbeeld laten weten dat er een lamp kapot was. Dat is natuurlijk prachtig! Precies waar ik op hoop met dit soort projecten, dat de mensen mee gaan doen. Op de plek waar die haver staat heb ik ook grote plantenbakken, tuintjes in de vorm van letters, gemaakt, GOEJ AORD staat er. Ook die bakken trekken mensen aan die er een beetje op letten: nieuw plantje erin, papier prikken, dat is zo leuk.’

 

 

Letterplantenbakken GOEJ AORD en een zeven meter hoge haverhalm op de hoek van Gasthuisring en Lange Nieuwstraat in Tilburg. foto Marieke Vromans

 

 

Bolder

In deze projecten van Vromans komen beeldende kunst en landschapsarchitectuur bij elkaar. Net als in het speelobject ‘Hier leg ik aan’, dat in de buurt van de Tilburgse Piushaven staat. Daar maakte de bouw van een nieuw wooncomplex twee grote rookafvoerkanalen noodzakelijk. Door die twee kanalen met een enorm dikke touwkabel te verbinden heeft Vromans er een bolder van gemaakt, zo’n ding waar je je boot aan vastmaakt. Wie hier woont, legt hier aan. In dit geval kun je er op klimmen, er op zitten, je verstoppen en wat kinderen zelf maar bedenken.

Marieke Vromans: ‘Ik zet heel graag moderne technieken op een poëtische manier in. Wat Daan Roosegaarde doet, vind ik heel interessant. Die fietspaden die oplichten – prachtig! Ik zou hem graag willen ontmoeten; over het werk praten ter inspiratie. Ideeën krijg ik ook door de goede contacten met de buren, met de wethouder hier in Tilburg, dat menselijke aspect trekt me aan.’

 

 

'Hier leg ik aan' Rookafvoerkanalen omgevormd tot bolder als speelobject. in de binnentuin van nieuwbouwcomplex De Havenmeester nabij de Tilburgse Piushaven.

foto Marieke Vromans

 

 

Meedenken

In januari 2015 zette Marieke Vromans haar eerste nieuwsbrief op internet. Als een mooie nieuwjaarswens.

‘Ik zou graag op grotere schaal meedenken en praten over de ontwikkeling van de stad, over de stedelijke randen in het landschap. Ik heb het idee dat ik de mentaliteit in deze stad ken, en die stad, mijn stad, wil ik mooier maken. Meer fantasie en verwondering toevoegen aan onze openbare ruimte. Vorig jaar bedacht ik wat ik dit jaar graag zou willen. Ik wil tijdelijke verrassingen in de stad maken, op braakliggende terreinen bijvoorbeeld. Ik wil een uitkijktoren in een bijzondere vorm ontwerpen voor een natuurgebied of langs de snelweg en ik wil me met kleinere producten bezighouden, dat stormlampje is een mooi voorbeeld.’

Maar voorlopig is ze nog even bezig met het maken van die sneeuwklokken voor Azerbeidzjan. En daarna? Daarna komt er vast weer iets moois.